Fragment uit Niemand wil ze hebben van Linda Polman:

Hoofdstuk 11 ‘Tsja, dat is dan gewoon pech voor hun’

Linda Polman

‘Het is een krankzinnige illustratie van de onmenselijkheid van onze tijd dat voor duizenden en nog eens duizenden mensen een stukje papier met een stempel erop het verschil uitmaakt tussen leven en dood.’
Journaliste Dorothy Thompson over vluchtelingen die in de jaren dertig van de vorige eeuw nergens een visum konden krijgen. Thompson was in 1934 de eerste Amerikaanse journalist die door het naziregime uit Duitsland werd verwijderd.

‘In januari 2017 verdronk een tweeëntwintigjarige Gambiaanse asielzoeker in het Canal Grande in Venetië terwijl omstanders en passagiers aan boord van een voorbijvarende rondvaartboot lachten en joelden en zijn sterven filmden met hun mobieltjes. Het was zelfmoord, zeiden sommigen achteraf, maar niemand wist het zeker, want niemand kende hem persoonlijk.’
Uit mijn aantekeningen.

Van een gezamenlijk Europees vluchtelingenbeleid gebaseerd op een evenredige verdeling van de lasten is het in de geschiedenis van de Europese Unie nooit gekomen. eu-lidstaten houden elkaar nauwlettend in de gaten: krijgen de buren minder asielzoekers over de vloer dan zij? En hoe dan? Een Europees asielbeleid zou de eu-lidstaten gezamenlijk verantwoordelijk voor de aankomsten maken. Een grotere gruwel kunnen noordelijker gelegen lidstaten zich nauwelijks voorstellen, want de meeste vluchtelingen bereiken Europa via de zuidelijke lidstaten. (...)

De eerste vergaderingen over een gezamenlijk Europees vreemdelingenbeleid vonden al in 1977 plaats, maar leidden tot niets. De – toen nog – Europese Gemeenschap (eg) bewoog zo traag als een slak op een teerton. (...)

In 1983 committeerden Europese leiders zich eindelijk aan het voornemen om tot een politieke Europese eenwording te komen. Lange tijd bleef het daarbij: een voornemen. Economische samenwerking tussen lidstaten was er wel, maar Europese leiders bewogen met een wijde boog om afspraken heen over een gemeenschappelijke buitenland- en veiligheidspolitiek. (...)

De regel dat vluchtelingen asiel behoren aan te vragen in het eerste veilige land waar ze aanlanden bestond al. Noordelijke lidstaten zagen er geen voordelen in om dat te veranderen. (...)

In 1987 vond het eerste onderzoek plaats naar de stand van zaken met een Europees vluchtelingenbeleid. Conclusie: het was in Europa nog altijd ieder voor zich. (...)

Pas in 2005 kwam er weer een voorstel uit Brussel voor een gezamenlijk asielbeleid: het Common European Asylum System (ceas). (...)

In 2008 kwam Brussel met een bijgewerkt voorstel waarvan men hoopte dat het wél bindend zou kunnen worden, maar in de herfst van dat jaar barstte de kredietcrisis uit en golfde het credo ‘eigen volk eerst’ weer over het continent. Gesprekken in Brussel gingen alleen nog over geld: de Griekse staatsschuld, Franse en Duitse banken die dreigden om te vallen, Grexit, de ‘trojka’ van de ec, de Europese Centrale Bank (ecb) en het imf dat Griekenland moest ‘redden’ en lege pinautomaten op Griekse vakantie- eilanden. (...)

Vanaf de oprichting van de eu waren al meer dan 25.000 overstekers verdronken of omgekomen van dorst en honger op de Middellandse Zee. Europarlementslid Kati Piri vertelde in een interview in 2016: ‘Er spoelden op Lampedusa zo vaak verdronken overstekers aan, of er zaten lichamen in vissersnetten verstrikt, maar dat was altijd Italiës probleem. Lampedusa ligt nu eenmaal dichter bij Afrika dan bij het Europese vasteland. In Brussel zagen we de beelden van de drenkelingen niet. Voor ons was het allemaal ver van huis en we dachten dat het wel ver van huis zou blíjven.’ (...)

Maar toen werd het de zomer van 2015 en maakte het opeens wél uit dat er geen gezamenlijk beleid was. De eu liet zich totaal overvallen door een vluchtelingenstroom die ze niet alleen had moeten zien aankomen, maar die probleemloos te managen was geweest ware er gemeenschappelijk beleid geweest. In plaats daarvan zou de ‘migratiecrisis’ escaleren tot de eu er zowat aan ten onder ging.

Hele artikel

> Niemand wil ze hebben boek: Een overzicht van 80 jaar vluchtelingenbeleid in Europa, de War against Migrants, van de Conferentie van Evian in 1938 tot de hotspot Lesbos vandaag. (Uitgeverij EPO)

De vluchteling is nog even slecht af als in 1938

Trouw

Interview - In haar boek ‘Niemand wil ze hebben’ schetst Linda Polman een onthutsend beeld van Europa’s omgang met vluchtelingen. ‘Ik schrijf niet om de lezer zich goed te laten voelen.’ (...)

U begint uw boek bij deze bijeenkomst van Europese leiders in 1938 in het Franse Evian. Waarom?
“Dat was de allereerste ‘vluchtelingentop’ waarin wat mij betreft het Europese vluchtelingenbeleid contouren heeft gekregen. De Europese leiders spraken zich daar voor het eerst gezamenlijk over uit. De notulen hadden van een huidige Europese top kunnen zijn, verbijsterend gewoon. De leiders gebruikten dezelfde argumenten als nu om vluchtelingen te weren. De Joodse vluchtelingen werden bijvoorbeeld ‘migranten’ genoemd. Ze werden gezien als gevaar voor de cohesie in de samenleving, een gevaar voor de Europese normen en waarden, ze kwamen uit de ruif eten. Aanzuigende werking moest voorkomen worden. Het was diezelfde Europese bodem als nu waar duizenden mensen geen kant op konden. Ze werden overal opgejaagd en weggeduwd.” (...)

“Het vluchtelingenverdrag is nooit een moreel baken geweest. Het was een schaamlap, en vooral een manier om een Europees probleem op te lossen. Europa zat na de Tweede Wereldoorlog met een enorme hoeveelheid Joodse vluchtelingen waar iets mee moest. Ja, wéér Joodse.” (...)

Het Europese beleid beoogt vluchtelingen buiten de deur te houden, of dat nou in veilige enclaves in Afghanistan of in UNHCR-kampen in Afrika is. Met als uitzondering de vluchtelingen die op het hoogtepunt van de Koude Oorlog vanachter het IJzeren Gordijn tevoorschijn kwamen. Zij werden als anticommunisten en dus als helden binnengehaald. Ook de mensen die de Balkanoorlogen ontvluchtten konden vaak in Europa terecht. (...)

“Vluchtelingen worden in een kamp gezet met een hek eromheen, dan blijft het probleem daar. Zo heb je enorme kampen met honderdduizenden mensen, bijvoorbeeld in Kenia, Oeganda of Jordanië. Die levens zijn verschrikkelijk. Mensen kunnen daar generaties zitten zonder perspectief op wat dan ook, ze komen nooit in aanmerking voor asiel, en mogen vaak de kampen niet eens verlaten.” (...)

“In dit soort kampen worden mensen ontmenselijkt. Wij zijn er medeverantwoordelijk voor dat mensen in dit soort kampen terechtkomen. Wij zijn bij een groot deel van die oorlogen betrokken. Wij betalen ervoor, sturen er wapens naartoe, houden dictators in het zadel, we vechten letterlijk mee.” (...)

U heeft het over een ‘war on migration’. Ziet u het Europese vluchtelingenbeleid echt als een oorlog?
“Ja. In een oorlog mag je militairen inzetten en genadeloos zijn. Alles is geoorloofd. Na de oprichting van de Europese Unie in 1993 zijn we begonnen met het militariseren van de buitengrenzen. We sturen onze legers om vluchtelingen weg te meppen. We steunen buitenlandse legers en veiligheidsdiensten om het werk voor ons daar in Noord-Afrika op te knappen. En we stoppen miljoenen euro’s in het tegenhouden van vluchtelingen. Ik zie niet idioot veel verschil met een echte oorlog.” (...)

“De discussie over vluchtelingen is sterk gepolariseerd. Aan de ene kant heb je de vluchtelingenknuffelaars die de grenzen helemaal open willen stellen, aan de andere kant heb je mensen die faliekant tegen de komst van vluchtelingen zijn.” (...)

“Daartussen zit een enorme groep mensen die vluchtelingen geen kwaad hart toedragen, maar ook niet de barricaden op willen, wel nadenken, maar niet zeker weten wat ze moeten vinden. Zitten er nu wel of geen jihadisten tussen de vluchtelingen? Staan er echt een miljoen vluchtelingen in Libië klaar om deze kant op te komen?” (...)

Hele artikel

Linda Polman